Bal Topla

Yatıyos, Kalkıyos, Para Vermiyos; Adios!

2009-04-10T14:01:00.001+03:00

Ağızlara şimdiden sakız olan aidos card reklamına bayıldım. İletişimde önce sesi algılarız ve diğer faktörlerden farklılaştırırız. Ses'in üzerine oynamış olması, ayrışmasını hemen sağlayacak ve kendisine kısa sürede başarıyı getirecektir diye tahmin ediyorum. Pazarlama açısında da ürün gelişimini başarılı buluyorum. Sadece uçak biletinde bedava mil kazanmak, seyahat kavramı için yeterli değil. Konaklama, yeme-içme vb. masraflar da seyahatin kapsamına gidiyor. (ister iş seyahati olsun, isterse tatil) Seyahat etmeyi seven/sık sık seyahat eden insanların bu ihtiyacına odaklanarak kendilerini farklılaştırmaları da isabetli bir karar olmuş.

Pazarlama karmasında ürün ve iletişim(promosyon) konusunda tam not alacak cinsten yeni bir girişim (Yapı Kredi'den) Bakalım, ürün tutacak mı?

Biz Sözde Ermeni Soykırımı için Özür Dilemiyoruz

2008-12-18T12:08:00.001+02:00

Sözde Ermeni Soykırımı yalanını haklı çıkarmaya çalışan yüz karası insanların, bizim adımıza konuşma cürretini göstererek yayınladıkları malum siteye karşı bizim de söyleyeceklerimiz ve kendi inandığımız değerler uğruna atacak imzamız var.

Gerçeklere inananlar ve yabancı güçlerin yalakalığını yapmamaya bu ülkenin gerçek tarihi, değerleri ve bütünlüğü aşkına and içenler; lütfen imza kampanyasına siz de katılın.

http://www.ozurdilemiyoruz.biz/

Bu Ülkenin Tek Kurtuluş Yolu: Yitirdiğimiz Ahlağımızı Yeniden Kazanmak

2008-07-01T20:06:00.002+03:00

Bugün sabah televizyonu açtığımızda sözde Ergenekon terör örgütü(!) kapsamında içeri alınan saygın pek çok insanı izledik. Kurtuluş Savaşı'ndan sonra temel direğimiz olan Demokrasinin, ağızlara sakız edilen ve içi - bazı kesimlerce - boşaltılmaya çalışılan bir değer olarak karşımızda olmasından dolayı son derece üzüntülüyüm. Ve ülkemizin son dönemlerde Faşizmden fazlaca nasibini alması ise son derece vahim.

Peki bu günlere neden ve nasıl geldik? 1980'lerde Özal hükümetinin başa geçmesinden itibaren ülkemizde pek çok alanda ahlak sisteminde çöküntü yaşandı. Ülkemizin bugünlere gelmiş olmasının temel nedeni kesinlikle Ahlağımızı yitirmiş olmamızdır.

"Benim memurum işini bilir"
Bir ülkenin bir dönem başbakanı, 80'li yıllardaki bu sözüyle rüşvet kavramını kamuoyunun psikolojisinde meşrulaştırmıştır. Bugünlerde satın alma müdürlerinin, pazarlama/satış müdürlerinin, reklam ve kurumsal iletişim müdürlerinin ve daha pek çok mertebedeki insanın maaş karşılığında çalıştığı ve ekmek yediği kurum üzerinden rüşveti normal karşılaması ve hakkı olarak görmesi bundandır. Biz bile normal karşılar olduk. Artık şaşırmıyoruz. Devlet kademesinde olanları anlatmaya ne benim sahip olduğum bilgi, ne de bu satırlar yeter. İş hayatında ahlaksız olan bir düzenin yaratılmış olmasının tek sebebi bu değildir. Pepsi'nin dediği gibi Daha Fazlasını İste kavramı kamuoyunu morfinlemiştir. 4 çift ayakkabı yerine 300 çift ayakkabıya sahip olan kadınların türemesinin sebebi bundandır. Kuru bir maaşla bu kadar çift ayakkabıya sahip olmak mümkün değildir. Mala itibar ve tamah etmek, nicelikle ilgili kavramların ön plana çıkmasını sağlamıştır. Ülkemiz, niteliği boşamıştır.

İbrahim Tatlıses, Diziler ve daha niceleri
Acıların kadını/adamı olma, inşaat işçiliğinden ünlü ve zengin bir sanatçı(!) olmanın rol modelidir İbrahim Tatlıses. Genç Parti'den aday olduğu dönemde bir mitinde "Bodrum'da yatta 18'lik hatunları kucağıma oturtmak varken, sizin karşısına geldim." Kendisi bildiğim kadarıyla babamdan büyüktür. Babam 52 yaşında. Ben 27. 52'nin üzerinde bir adamın kucağına 18'lik bir genç kızı oturtması, ahlakımızın çöktüğünün göstergesidir. Ama asıl acı olan, kucağa oturmak için de sıraya girecek 18 yaşında genç kız sayısının azımsanmayacak kadar çok olacak olması daha da acıdır. Çünkü o kızı yetiştiren aile de İbrahim Tatlıses'in bu laflarını yadırgamamakta, aile sohbetinde bir de adama aferim, helal olsun demektedir. Muhtemelen kızlarına "zengin koca bul" diye de şimdiden aleni olarak söylemektedir. Benimle Evlenir Misin? Biz Evleniyoruz? gibi programlarda ulu orta çocuklarını pazarlamaya teşfik eden bir aile profilinden bahsediyoruz. Diğer yandan çocuğumuzu TV'ye çıkarmasak bile onu başlık parasına pazarlıyoruz. Aileler resmen çocuklarını belirli bir para,mal-mülk, takı vb. metaryaller karşılığı p.engi olmamış mıdır? Dizilerde bize pompalanan hayatların hepsinin süper lüks villalarda geçmesi, rol alanların altlarında son model arabalar olması, son derece pahalı elbiseler giymeleri, lüks restoran ve gece kulüplerine gitmeleri, pahalı partiler vermeleri tesadüf müdür? Peki bu hayatlara o zengin kız/erkekle evlenerek erişen gecekondu mahallesinin erkeği/kızı olmamış mıdır? Sizce bunların hepsi tesadüf mü? Başka bir dizi gerçeği: Bütün dizilerin senaryosu genel toplum ahlakının kaldırmayacağı konular. Kimin elinin kimin cebinde belli olmayan ilişki yumakları, sonradan ortaya çıkan ve evin hizmetlisinden olan gayr-i resmi çocuklar, şirketlerde çalışmayıp dedikodu üreten patronlar ve çalışanlar, arkadaşının karısına/sevgilisine aşık olan ve daha sonra onunla aşk yaşayan/evlenen erkek/kadınlar ve daha normal hayatta pek çoğumuzun kaldıramayacağı ahlak dışı olaylar. İşin komik tarafı bu olaylar gerçek hayatta da yaşanıyor, bunlar da rüşvet gibi diziler aracılığı ile meşrulaştırılmış vaziyette.

Özetle, Arabesk kültürü halkımızı morfinlemiştir. İbrahim Tatlıses'in söylediği her söz, yaptığı her şey meşru görüldüğü yetmediği gibi alkışlanmıştır. Kendisini ne tanırım ne de tanımak isterim. Şahsıyla bir alıp veremediğim yok. O sadece bir rol model. O olmasa, onun yerine başkası seçilecekti ve bu kültürün simgesi haline gelecekti. Genç, yaşlı, kadın, erkek pek çok kişi tarafından rol model olarak bir adam olarak, ülkemizin yozlaştırılmasında bir nefer olmanın vebalini çekmek istemezdim. Dizilerde işlenen ahlaksız hikayelerin gerçek hayatın aynası olması durumu ise son derece acı.

2002 yılından beri Reina'ya ve onun türevi gece kulüplerine gitmiyorum. Neden mi? Midemi bulandıran pek çok şeylere tanık olduğumdan dolayı. Kapının önünde muhtemelen alt kültür bir semtten gelen öbek öbek genç kız grupları. Üstlerindeki kıyafetler çaktırmıyor ama ayakkabılarına bakınca kaliteden fire verdikleri açık. Yemeyip, içmeyip oraya geldikleri ve muhtemelen içerideki hesabı kaldıramayacakları kesin. İçerideki o hayata ait olmak için içeriye girmeye, içki içmeye ve az bir ücrete karşı cinse iyi muamele etmeye hazır ve nazır bekleyen gencecik kızlar. O kadar üzüldüm ki anlatamam. Sonra kapıdan çıkan kılıksız ve çirkin bir adamın elini tutan ve kendisinden resmen 15 cm uzun olan fıstık gibi bir hatun. Denklik kavramı konusunda düşündürüyor. Bizim ailelerimiz bize maddi ve manevi denkliği öğütlerken, arabesk kültüründen morfinlenen halkımızın aileleri kızlarına/oğullarına neler öğütlediği, yaşam tarzlarından görülüyor. Ve dikkat edin bu morfinlenen aileler "ahlak" "namus" kavramlarını hepimizden daha çok sahiplenirler. Ama tabi ki lafta :)

Annem 2000 yılından bu yana yürüyüşlere gider, çeşitli seminerlere katılır ve kendince hem aydınlanmak hem de ülkenin kurtulması için bilen insanlardan bir şeyler öğrenmek için kendini paralar. :) Ben de 8 senedir kendisini izliyorum. İzlemekle kalmayıp, konu ile ilgili TV seyrediyorum, gazete okuyorum, sayısını bile hatırlamadığım kadar kitap okuyorum... Bugün başımıza gelen gözaltına alma rezaletinden sonra şu kanaate vardım.

Konunun uzmanı olan ve bu vatanı seven saygın, bilgili insanları dinlemek, onların tecrübelerinden ve bilgilerinden feyz almak, mitinlere gitmek, konferanslara gitmek ve bilgilendirmek tek başına yeterli değil, Dikkat ediyorum. Bu toplantılara katılanların sayısı artacağına azalıyor. Demek ki iş sadece bilgilenmekle çözülmüyor. Bilgilendiren vatan sever insanlar da kamuoyunu uyandırmasın diye, bir bir içeri alınıyor. Zaten onları dinleyenlerin sayısı da olduğu yerde seyrediyor.

Bu ülkenin tek kurtuluş yolu, halkın yitirdiği ahlakını yeniden kazanmasıdır. Bizi morfinleyen, alkışladığımız ve ahlak sistemini çarpıklaştıran arabesk kültürün halkımızın zihninden yok edilmesidir. Bu yurtdışındaki güçlerlerle işbirliği yaparak bizi maddi ve manevi her yönden çökerten güçlerin beynimize aşıladığı illet bir kültürdür. Bu kültür insanlara kısa yoldan para kazanmayı, zengin olmayı, daha çok mala mülke - maddiyata - tamah etmeyi, çarpık ilişkiler yaşamayı, niceliği ön plana çıkarmayı ve niteliği unutturmayı ve hatta nitelikli insanları sosyal hayatın içinde ezmeyi öğütlemektedir. Ahlakı yitirmek demek, yozlaşmak demektir. Yozlaşan bir toplum sağlıklı nesiller yetişteremez demektir. Sağlıklı nesiller yetiştiremeyen toplum, kendini bilmez demektir. Kendini bilmeyen toplum, sağlıklı tercihler yapamaz demektir. Sağlıklı tercihler yapamayan toplum dahili ve harici düşmanlarımıza bir nevi izin veriyor ve onları meşru kılıyor demektir. Başımıza getiriyor demektir.

Toplumun psikoloji ve iletişim yönetimi bu anlamda çok önemlidir. Bu konuyla ilgili ulusalcı bir devlet politikasının oluşturulması, stratejisinin belirlenmesi ve uzun vadeli bir plan oluşturulması şarttır.

şimdi "başarılı" reklamlar

2008-05-09T16:37:00.023+03:00

İnsanların algılarını markanın faydasına olacak şekilde yönlendirme işidir marka yönetimi. Reklam ise, bu genel amaca hizmet eden en etkili iletişim icraatlarından biri. Ama yalnızca biri. İnsanların ilgisini üzerine toplama konusunda ne kadar usta olup olmadığnızla ilgili. Yalnız sadece ilgi toplamak yetmez, ürünü/hizmeti/servisi işin merkezine koyarak amaçtan da sapmamak gerekir. Yoksa egomuzu tatmin etmeye kalkarsak, markanın parasını ve itibarını çöpe atan pahalı bir sanat yapmış oluruz.

"Drink as much as you want, it grows on trees". Yani gerçek meyveden meyvesuyu olduğunu pek çok anlatıma rastladık. Bugüne kadar denenmiş olan anlatımlardan biri meyvenin kendisinden olan içecek şişesi gibi tasfirler. Bu ise, hem tipografiyi meyvelerden oluşturmuş, hem de gerçek meyveden yapıldıklarını anlatmak için oldukça basit, dikkat çekici ve derdini farklı şekilde anlatan bir mesaj ortaya koymuş.

Big idea yerine, big strategy terimini kullanmak istiyorum MasterCard için. "Parayla satın alınamayacak şeyler vardır, geri kalan herşey için MasterCard." MasterCard'ın iletişimdeki samimiyeti Maestro'nun çalışmasında da görebiliriz. Parayla insanın dokunsal iletişimi hakkında ne kadar da bildiğimiz ama farketmediğimiz bir gerçeği gözler önüne seriyor Maestro. "Para kötü kokuyor ayrıca hiç de cool değil." Tabi sanat yönetmenliği de bu çocuksu samimiliği gayet güzel vermiş. Fikri güzel uygulayabilmenin başarısı bu ilanda.

Yıl 2002. ADV 201. Atilla Aksoy hocam bu reklamı gösterdiğinde reklamcılıktaki yaratıcığın mecra ile ilişkisini anlamıştım. Ürünün kendisini anlatmak için mecranın kullanım biçimi takdire şayan!

Yaşam tarzlarını bilmek, onları anlayabilmek, onların yerine kendini koyabilmek reklamcılık için önemli. Osmanlı yaşam tarzını seven, hayalinde canlandıran, o dönemlere özenen biri için Has Halı, hedef kitlesinin kalbini bu işlerle çoktan çalmıştır bile.

"Lose your self in Venice. Vania Satellite Navigation System." Bir TBWA İstanbul işi. Yorumsuz tebrik takdir.

Harika tasarlanmış bir strateji ile karşı karşıyayız: The Economist. Sivri zekası yine iş başında. Her zaman çok gizli kapaklı anlatıyor derdini. Her zeka düzeyinin anlayacağı cinsten işler yapmadığı yine aşikar. Sen tut, Monopoly otellerini The Economist ilanı için gani gani kullan. "Önce bu ilanı anlayabilen The Economist okur, The Economist okuyan kazanır."

Dikkat çekmek istiyorsanız küfür işe yarar. Ama yerinde, zamanında, uygun bir şekilde kullanıldığı taktirde ;)

Scrabble. Bayılırım. Hatta en sevdiğim oyun diyebilirim. "ART-RAT" Economist kadar olmasa da, oyunu oynayan kişiler için zihni çalıştırıcı bir reklam. Üstelik Leonardo da Vinci = ART çağrışımını yapış şekli ve onu RAT'a bağlaması da zihnimi gülümsetti doğrusu. Güzel iş. Ödül aldı mı bilmiyorum ama ben olsam ödülü kesin bu işe vermiştim; hedef kitlesine doğru seslendiği ve doğrudan hedef kitlesine seslenenecek bir iş yaptığı için. Empatisi güçlü reklam diye buna denir.

"Miğdem düğümleniyor sanki."
"Öyle mi hedef kitle kardeş? Al sana bu problemine deva olacak şurup. Hayrını gör."

"Midemin içi savaş yeri. Yanıyor her yeri."
"Öyle mi hedef kitle kardeş? Al sana bu problemine deva olacak şurup. Hayrını gör."

Problem-çözüm ikilisi başarılı bir şekilde görsellik unsuruyla anlatan tam bir şip-şak reklamı. Bravo!

Sigarayı bıraktırmak için yapılan reklamlar 1. Çevreyi korumak/kirletmemek için insanları ikna etmeye çalışan reklamlar 2. Ya inanılmaz itici bir dil kullanılıyor. Bende başarılı oluyor çünkü 1. Zaten sigara tüketmiyorum. 2. Zaten çevreyi kirletmiyorum. Ama bu işin ikisini de yapan insan için sadece durdurucu etkiye sahip oluyor bu reklamlar. İçen yine içmeye, çevreyi kirleten yine çevreyi kirletmeye devam ediyor. Çünkü uzun vadede sigara insana, çöp atmak da çevreye zarar veriyor. Harekete geçirici etkisi yok bu reklamların. Bu konuda subliminal (bilinçaltı) reklamcılığın etkili olacağını düşünüyorum. Onun haricinde yapılan tüm eforların itibar reklamından öteye gidemediği görüşündeyim.

Cesaretli ve ukala ses tonuna sahip iş yapabilmek için o cesareti ve ukalalığı taşıyacak bir marka olmak gerekir önce. Türkiye'de henüz olmamış markalar için bu çabanın kullanılması samimiyetsiz sonuçlara sebep olabiliyor.

"Sex sells"i yaratıcı ve usturuplu kullanım şekillerine bir örnek. Üstelik, oldukça da mali-etkin bir uygulama. Zihinleri biraz zorlamakta fayda var. Ancak aklıma yine sevgili hocam Atilla Aksoy'un sözleri geldi: "Bir ajansın yaratıcı işler çıkarıp çıkarmamasını tayin eden markanın yetkilileridir. Onlar izin verdiği ve satın aldığı sürece yaratıcı iş yapabilirsiniz." Acı ama gerçek.

Tek başına kalmış zavallı bir mikrop gelin. İlana küçük şekilde yerleştirilmesi, diğer alanın mikroplardan arındırılmış bir şekilde tasfir edilmesi, reklam tasarımı konusunda hepimize iyi bir ders veriyor bu ilan.

İşinizle ilgili bir nicheiniz varsa, reklamcıların işi daha kolaylaşıyor ve hatta keyifli oluyor. :)

Ve son olarak; "One click could change your future." İşte bu sigaradan ve çevre kirliliğinden daha fazla hepimizi korkutur. Çünkü emniyet kemeri takmamanın sonucunda insan anında zarar görüyor.

Ruhunuza atılan imza nedir?

2008-03-02T19:28:00.004+02:00

Ruhuna yazılmış tabirini prodüktör arkadaşım Cengiz Köroğlu kendini tanımlarken kullanmıştı. Müzik, onun ruhuna yazılmıştı. Beyonce de onlardan biri olsa gerek. Ne müthiş bir yorumcu, ne müthiş bir yetenek. Burada Beyonce'den bahsetmeyeceğim tabi ki. Asıl mevz-u bahis ruhunuza yazılan şey.

Dream Girls filmini izlemedim. Ama filmin soundtrack albümünde yer alan Listen şarkısını gayet iyi biliyorum. MTV'de klibi de bir dönem dönmüştü. O klibi aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz. İzlerken, sözlerini dikkatle dinleyiniz.

Listen to the song in my heart.
Melody I start, but I will complete.

Ruhuma yazılan şeyi 5 yaşından beri biliyorum. Ama ondan yıllardır uzakta yaşıyordum. Şimdi yaklaşıyorum, hissediyorum. Ama ruhuma yazılan şeyi henüz yaşamıyorum. Onun için, onun gelişmesi için bir rol biçilmiş bana; yolum döndü dolaştı yine ona çıktı. Tüm itirazlara rağmen, tüm engellere rağmen. Tamamlanmak üzereyim. Ben olmak üzereyim.

Ruhumuza yazılan şey, aslında şu: Bir konunda iyisindir. Ama gerçekten çok iyi ve içinden gelerek onu en iyi şekilde yaparsın. Sonradan oldurmazsın. Mesela bir kadın anne olmak için dünyaya gelmiştir. Mesela bir adam F1 pilotu olarak biçilmiş kaftandır. Mesela bir çocuk piyano çalmak için doğmuştur. Mesela ben müzik içinde, müzik için bir şeyler yapmak için bu dünyadayım. Babam uzaklaştırmaya çalıştı beni, başardı da. Ama şimdi kendi elleriyle beni müzik sektörüne zil takıp oynayarak teslim etti. (Ruha yazılan şeyin karşısında, herkes boyun eğer.) Tamam şarkı söylemeyeceğim, sahnelere çıkmayacağım ama müzik için o kadar güzel şeyler yapıyoruz ki, o kadar harika sonuçlar elde edeceğimize inanıyoruz ki... kelimeler kifayetsiz. Bu bir heves değil, bu ruhuma atılmış imza!

Bu soruyu insanın kendine sorması gerekiyor. Sevgili Senem Burkutoğlu hocamın final projesi vardı ya hani, "who is myself?"i tanımlamamız gerekiyordu. Ben poetiktim o dönemler, şimdilerde Deniz İnce hiç de poetik konuşmuyor demiştim. Deniz İnce melodik konuşuyor. Bu çalışma üzerinde bu akşamdan itibaren çalışmaya başlayacağım. Bittiği zaman, sizlerle paylaşacağım. Daha önceden söz verdiğim gibi...

müzik endüstrisinin geleceğine dair futurist kesildiğim zaman...

2008-03-01T15:06:00.004+02:00

Müzik endüstrisi ile yaklaşık 4 aydır flört ediyorum. Artık bazı icraatları hayata geçirme zamanımız yaklaşıyor. Müzik endüstrisinin geçmişini, bugünü uzun bir süre inceledim ve bir rapor hazırladım. Birlikte çalışacağım prodüktör arkadaşım Cengiz Köroğlu ve tasarımcı arkadaşım Kübra Behen'le paylaştığım raporun içinde futurism başlıklı bir bölüm vardı. O bölümdekileri sizlerle paylaşmak istiyorum:

Futurist Kesildiğim Zaman...

İnternet müzik kütüphanesi olacak.

Downloading ölecek, streaming yaygınlaşacak (Kaydetmeden, arşivlemeden her yerden müziğe ulaşabilme imkanı)

Online yayıncılık teknolojisi gelişecek, yaygınlaşacak.

Müzikle ilgili internette daha çok mecra yer alacak. Kirlenen mecralar temizlenecek / elenecek. Mecralar seçici olmaya, uzmanlaşmaya yönelecek.)

Home Entertainment yerini Mobile Entertainment’a bırakacak. (Her hangi bir yer - teknoloji sayesinde - istenilen ortama dönüştürülebilecek.) - Cacooning, Tribalization trendlerinin etkileri

Ses-Görüntü teknolojisi gelişecek. Sanal alanlar 3 boyutlu olarak yaratılabilecek. Bu alanların içinde dolaşabilir, dokunarak değişiklikler yapabilir ve 5 duyumuzla her şeyi hissedebilir hale geleceğiz. (Bu sunum teknolojisi bugün var.)

Müzik insanların ruh halini (mood) etkileyen en güçlü silah. Müzik görsel, dokunabilir, hissedilebilir hale gelecek.

Görsel iletişim tasarımı, sanat yönetmenliği, tasarım kültürü ve yönetimi, moda tasarımcılığı, stilistlik, iletişim uzmanlığı, psikoloji, nano-teknoloji bu pazar için önemli hale gelecek.

Virtual Reality versus Real Reality. Pazar insanlara iki türlü deneyim sunacak. Pazar faklı dinamiklerle birlikte şekillenirken büyüyecek.

Globalization versus Tribalization. Sanatçı fanları, bu iki durumdan etkilenecek.

iPod vb. teknolojiler duyma bozukluğuna ve duyma hassasiyetinin azalmasına sebeb olacak.

Plak şirketlerinin hali hazırdaki yapısı ölecek. Prodüktörlerin dönemi başlayacak.

Plak şirketleri albüm satışında ısrar ederse batacak.

Prodüktörler, menejerler, müzik pazarlama uzmanları, iletişim tasarımcıları ve medya müzik endüstrisinde söz sahibi olacak.

Plak şirketleri kurum, prodüktörler marka haline gelecek.

CD ölecek - klasikler arasında yerini alacak.

Prodüktörlerin liderlik ettiği sanatçılar ön plana çıkacak. (Günümüzdeki örnekleri Timbaland, Pharell Williams, Jay-Z vb.)

“Müziğini de prodüktörlüğünü de kendin yap” yaygınlaşacak. Ancak markalaşmış prodüktörlerin önüne geçmeleri zor olacak. Pazar bu anlamda ikiye bölünecek: Bağımlılar versus Bağımsızlar

Her zaman starlar olacak ancak adını bilmediğimiz pek çok sanatçı çıkacak. Müzik endüstrisindeki sanatçı sayısında artış yaşanacak.

Sanatçı olarak ayakta kalmak için yeni şarkıları sürekli üretiyor olmaları gerekecek.

Unutulmamak için müzikte nitelik ön plana çıkacak.

İlla albüm yapmak gerekmeyecek. İnternetten dolayı ürettiğin bir şarkıyı dahi pazarlayabilir durumda olacaksın. (Snack-Culture: Üretimle ilgili sürekli beklenti yaratmak ve çabuk tüketilir olmak. Information Age önemli ama devir Attention Age)

9/8’lik müzik anlayışı sona erecek. İnsanlar müziği çabuk zaplamaya başladı. Sonuna kadar şarkımızı dinletmek istiyorsak, onları müziğin kendisiyle şaşırtmamız ve sürekli dikkatlerini üzerimizde tutmamız gerekecek.

MP3, kalitesiz ses verdiği için ölecek. Başka uzantılar ön plana çıkacak. (HD DVD, Bluray, HD TV vb.)

Müzik sanat olmaktan biraz uzaklaşıp, eğlence pazarlamasının bir parçası haline gelecek. Markalar müziğin önemi hakkında farkındalığını yükseltecek - bu alana yatırım yapılacak. (Ör. Nokia, Miller, Efes, Camel vb.)

“Müzik tasarımı” devri başlayacak. 'Kafama göre yazarım' devri bitecek. Fikir-tema ile müzikler tasarlanıyor olacak.

ilham almak için, hayatınızda nefes alacak boşluklar bırakmanız gerekir bazen

2008-02-17T14:34:00.002+02:00

Uzun zamandır yazmıyorum. Biliyorum. Bazen insanın köreldiği zamanlar olur. Yazman gerektiğini bilirsin ama yazacak bir şey bulamazsın içinde. Uzun süredir öyle bir dönemin içindeydim işte. Şimdi yeniden bağlanıyor gibiyim.

Özgürlük kavramını hep düşünmüşümdür. Kendi kendini çok özgür bırakan biri olmadığımı keşfettim aslında. Özgürlüğümü, özgür düşünceyi sadece beyninde canlandıran ve bu canlandırmalarla mutlu olan biri olduğumu; yetindiğimi... (Ne kadar korkunç bir şey yetinmek halbuki) Hayatımda bir tıkanma vardı. Farkındaydım. Bu tıkanmanın had safhaya çıkması için bir yerde çalışmam gerekiyormuş. O iş yerine teşekkür ederim. İyi ki beni tıkamış. Şimdi hiç olmadığım kadar açılmaya hazırım.

İnsanın hayatına giren ilham perileri vardır. İşte hayatıma birkaç sene sonra tekrar giren bir peri olan Kübra Behen'nin bahsettiği yönetmenin Bjork'le yaptığı fantastik bir çalışmayı buldum. Kübra ismini fısıldadı. Kendisinden bahsetti. Bense o fısıltıdan yola çıkıp aşağıdaki videoyu buldum: "Paint-Piano" Benim gibi özgürlüğü beynine hapsetmeyen ama icraata geçiren Michel Gondry. Ülkemizde, onun gibi insanların olduğunu biliyorum aslında. Asıl iş, ona inanacak onunla çalışacak, hayatını idame ettirmesi için ona yatırım yapacak diğer insanların varolmasında.

Yaşıyor muyuz, zombi miyiz? Ben anlamadım bu işten bi' şey!

2007-12-05T14:33:00.000+02:00

Şu hasta yatağımdayken bloguma vakit ayırabilmem traj-i komik bir durum. Birlikte çalıştığım arkadaşlarıma yokluğumdan muzdarip olmasınlar(!) diye bir mesaj gönderdim. Gönderdiğim mesaj Confucius amcanın insanoğluyla ilgili bir gözlemini antalıyor.

"İnsanoğlu para kazanmak için sıhhatini verir. Sonra sıhhatini kazanmak için parasını verir. İstikbalini düşünürken insanoğlu yaşadığı günü unutur. Ne bugünü yaşar, ne de istikbalini. Ölüm yokmuşçasına yaşarken, yaşamamış gibi ölürler."

Her zamanki gibi yorum, eleştri, bu konuyu bir yere bağlama gibi girişimlerim olmayacak. Bu lafın üstüne, özellikle biz İstanbul'da yaşayan insanlar için, söylecek söz yok.

Fırsatlara kendini açmak ya da kapatmak; İşte bütün mesele bu!

2007-11-13T10:22:00.000+02:00

Sektörümüz itibariyle 5 duyumuzu son raddede kullanması gereken insanlar olmak durumundayız. Yani sadece gözü kullanarak okumakla değil, yediğimiz yemeği bilinçli olarak tatmak ve içindekilerini anlamaya çalışmak, bir mekana girince koku duyumuzu etkin kılıp mekanın kokusunu deşifre etmeye çalışmak, sokağın sesine kulak kabartarak nasıl bir şehirde nasıl hayatlar ve olaylar yaşandığını çözümlemek, bir de Türk milleti olarak yapmaktan hiç de zorlanmayacağımız şey olan dokunmak - ki ekmek, meyve-sebze, hediyelik eşya, kıyafet, yatak çarşafı... hemen maddelerle elleşme dürtümüz kabarıyor; ki bu iyi bir şey (perakende noktaları bana kızacak ve "hijyen" diye bağıracak, biliyorum.)

Pazarlama, pazarlama iletişimi, kurumsal iletişim insanların atladığı en önemli şey şu: ormada tepeden bakan yolu çizen, strateji ve yaratıcılık kumkumasını en iyi şekilde yapmak için, plazaların bilmem kaçıncı katında ergonomik koltuklarından popolarını kaldırmanın ötesine geçilmesi gerekiyor. Empati gücünden bahsedip empati yeteneğimizi geliştirecek kanalların önünü tıkayan nice yöneticiler, şirketler var. Ormana tepeden bakmak, ormanı karış karış taradıktan sonra mümkün oluyor. Öbür türlü olması için gelişmiş simülasyon yazılım ve teknolojilerine ihtiyaç var ki yine de "insan" olduğumuz için 5 duyunun güçlü algılarının ötesine hiçbir teknolojinin geçemeyeceğini düşünüyorum.

Aslında Magnum'un 5 senses reklam serisi, sözlerime tercüman olacak en iyi çalışmadır. Bu 5 çalışmanın birleştiği özet versiyon, aşağıdaki videodan izlenebilir. 5 duyu, bu kadar mı güzel anlatılabilir. :)

Kıssadan hisse;

- Bilgiye; dolayısıyla sizin için ilham kaynağı olacak kanyaklarla aranıza duvar örmeyin. (E-posta gönderileri, sizinle irtibata geçmeye çalışan şirketler ve belki sizin faydanıza olabilecek bazı bilgi ve kaynakları aktarabilecek kurumlar, internet, kitaplar, sokaklar, insanlar (Eski yaratıcı yönetmenin Seyhan Erözçelik, mesleğime başladığım ilk aylarda bana çok güzel bir şey öğretmişti. "En başarılı sloganın şu mutfakta çalışan Melahat Hanımdan da çıkabileceğini hiç bir zaman unutmadan işini yap. O zaman gerçek reklamcı olursun.")
- Sokağa, hayata plaza tepelerinden bakmakla yetinmeyin. Toplu taşıma araçlarında merak etmeyin kimse sizi yemiyor.
- İnsanları hor görmeyin. Onlarla sohbet edin ve konuşmaya çalışın. Sanallık kokan Focus Grup odalarında hayatlarını, algılarını, düşüncelerini, nefretlerini anlamakla yetinmeyin.
- İş hayatını Powerpoint, Word, Excel dosyalarında analiz etmekle yetinmeyin. Videolar izleyin, elle tutulur gözle görülür materyalleri toplantı masanızın üstüne serin. Giydikleri eşyaları, 100 kuruşa satılan ve adını bile duymadığımız gofretleri (Aykut Alptekin'e teşekkürler; Anadolu'da 100 Kuruş'a gofret satıldığını bana o söyledi), kap-kaçaklarını şirketinizin kapısından içeri sokun. Ama en önemlisi hayatlarına dokunun ve onlara konuşun - konuşurken 5 karış havada pozisyonunuzu bir süreliğine deniz seviyesine indirin. Yaşadıkları mekanlarda gezinin. (Bu dediklerim zenginlerin hayatını anlamak için de geçerli.)

iletişimde samimi ol; paramı da ye, canımı da!

2007-11-08T17:00:00.000+02:00

Son derece rasyonel bir fayda üzerine kurulu bir marka vaadi ancak bu kadar dramatik olarak yansıtılabilir. Etkilenmemek mümkün değil. iletişimdeki en önemli kriterlerinden biri olan "Samimiyet" kavramı için benden 10 üzerinden 20 puan!

Banner kampanyası da dikkat çekici, yalın ve ana filmi destekleyici iyi bir uygulama.

Vaseline kadar samimi, gerçekçi ve başarılı olabilen kaç tane reklam var bir düşünelim... Aklıma bir de Nokia N95 geliyor. "Cebimde bir şey var. Ama bir şey değil, pek çok şey."

Biri diyor ki "İnsan cildi muhteşem bir şey. Onu korumak için Vaseline kullan. Çünkü biz, cildin ne kadar muhteşem bir şey olduğunun bilinciyle ürünlerimizi üretiyoruz."

Diğeri de diyor ki: "Hayatını kolaylaştıracak, sana yol gösterecek, senin elin kolun ayağın olacak pek çok iş için bir şeye ihtiyacın var. O da N95."

Muhteşem! Şapka çıkarıyorum samimiyetleri, yalınlıkları için. Tüketiciyle bağ kurmak için bağırma yok, çağırma yok, ortalığı ayağa kaldırma yok. Yalan yok, yanlış yok, yanıltma yok. Ağızlara sakız olsun da akıllara kazınsın hatta nefret etseler bile akıllarından hiç çıkmasın diye yazılmış anlamsız jingle'lar yok. Lafı döndürüp dolandırmak yok. Arkasındaki müthiş strateji, müthiş brif, iyi metin, iyi sanat yönetmenliği ve iyi prodüksiyon, iyi müzik, iyi post-prodüksiyon için tebrikler. (Benim tebriğime profesyonel olarak ihtiyaçları olmasa dahi, nihai tüketici olarak nacizane kabul buyururlar diye düşünüyorum.)

Ha N95 gibi bir şaheserin marka değeri benim gönlümde ve aklımda paha biçilemez bir yerde. Ancak kendisine 1.500 YTL'ye yakın bir meblağ öder miyim? Herşeye rağmen ödemezdim. Çünkü benim harcamalarda öncelik verdiğim konular kira, site aidatı, telefon, ADSL faturaları, mutfak masrafları, kitap, eğlence... Cep telefonu, harcama kalemlerinde benim için birinci sırada önceliği olanlar listesinde değil. Telefon edeyim, mesaj atayım. O kadar yeter. Fotoğraf çekerse de, Allah razı olsun. Ama eğer bir insanın harcama sıralamasında cep telefonu birinci sıradaysa, o zaman N95 için kıyar parasına, 1.500 YTL meblağa alır derim, bu reklamdan sonra.

Vaseline alır mıyım? Vallahi Türkiye'de o ürünü satılsın alırım. Çünkü cildin ne kadar önemli olduğu konusunda benim gibi krem kullanma özürlü bir insanı uyandırdı. Aklımı rasyonel faydasıyla çaldı, kalbimi markanın duygusal iletişim diliyle.

Şimdi diyeceksiniz ki, 'Ya Deniz bize ne senin harcama eğilimlerindeki önceliklerinden, N95 için kalbini gösterip, cüzdanındaki parayı paylaşmayan tavrından.' Haklısınız ama burada konuyu başka yere bağlamak istiyorum.
Kurumlara/reklamverenlere şunu anlatmakta zorlanıyoruz:
- "Reklamın en şahanesini de yapsak, satışta tüketiciyle seni başbaşa bırakırız. Bizim görevimiz orada biter."
- "Reklamın en etkileyicisini de yapsak, satın alma isteğini uyandıracak dürtüleri de alttan coşkulu coşkulu versek, tüketicinin ihtiyacı yoksa, satın alma eğilimlerinden ürünün önceliği yoksa ağzınla kuş tutsan da seni almaz." (Sözüm çikolata, jiklet gibi hızlı tüketim mallarına değil.)
- "En güzel ürünü yapman, en doğru stratejiyi belirlemen, en mükemmel pazarlama karmasını oluşturman ve bunu icraata geçirmen, senin gani gani satacağın, mal yetiştiremez hale geleceğin anlamına gelmez."

Evet budur.

Türkiye'nin İletişim ve Strateji Yönetimi - Hükümetin Rezaleti, Genel Kurmay Başkanlığının Şaheseri

2007-10-21T11:39:00.000+03:00

Bugün Hakkari'de 16 şehit daha verdik. 17 askerimiz de yaralı. 6 asker kayıp. (Genel Kurmay'ın resmi internet sitesindeki açıklamasına göre ise 12 şehit, 16 yaralı. Kayıp asker yok.) Şehit sayımız 2007 yılının başından bu yana, hergün artıyor... Bu konuyla ilgili gayri-resmi açıklamayı yapan ilk kişi kim peki? Süleyman Demirel. Hükümete attığı iletişim golü için kendisini tebrik ediyorum. Tayyip Erdoğan İstanbul'da. Halen kamuyouna bir izahati yok. (Yazımı yazarken, saatler sonra yapmış olduğu açıklamada ise oldukça talihsiz bir söz söyledi: "Bazı medya kuruluşlarımınızın acitasyon yapmamasını istiyorum." O saatlerde, konuyla ilgili sorgulayıcı üslubu olan tek kişi Serdar Akinan'dır. Toplumu bilinçlendirmek için ekran karşısına çıkan bir yönetici olarak fırçayı yemiştir.) İçişleri Bakanından zaten ses soluk çıkmıyor. Küme problemi çözerken kullandığımız etkisiz eleman işareti mübarek!

Şehit haberlerini veren ilk kanal SKY TÜRK! Bu konuyla ilgili anında canlı yayına geçen yine kendileri. Peki o dakikalarda (hatta saatlerde) CNN Türk'te ne var? Müzik programı Frekans. Kanal D'de ne var? Magazin programı. Kanal 7'de ne var? Yeşim Salkım'ın röportajını vermekte olduğu bir başka magazin programı!!! Haber Türk "lüften" yayınını değiştirdi. Hadi hükümeti anladık... Kriz yönetimi konusunda kendi kalesine gol atmaya devam eden ve dün 4. Levent Metro girişinde "AK NOKTA" standları açıp türbanlı kızlarımızla erkeklerin bu stantta enseye tokat laubali hareketleri eşliğinde haklıyla kucaklaştığı(!) iletişim rezaleti adımları açık.

Bu yazımdaki maksadım; devletin krizler tarafından göz göre göre yönetildiğini anlatmak değil. Maksadım, Türkiye'nin iletişim kanalları ve strateji yönetimini başka güçlere devretmesiyle birlikte bu kadar çok şehitlerin verilmesi. Devlet, iletişim kanallarını yabancı güçlerin eline üç kuruşa hibe etti. Üç kuruş da zaten her hafta 1 milyar dolar halinde ödediğimiz "faizler" için yabancılara verdiğimiz hibe aslında. Cebimize girdiğini zannettiğimiz cüzi likit kapital, yine yabancılarda. Aldım-verdim, ben seni yenemedim. Tüh(!)

Serhat Karadeniz; Eski Binbaşı. SKY Türk'te yayınlanan Serdar Akinan'ın hazırladığı Kan Uykusu belgeselinde konuşan ve 1992-1994 yılında Osman Pamukoğlu komutasında terörle mücadelemizde sayısız başarılı operasyon gerçekleştiren neferlerimizden biri. Bu operasyonlar sırasında Amerikan bir askerle karşılaşıyor. Bu konuşmasında Amerikalı askere soruyor: "Burada ne yapıyorsunuz?" Amerikalı asker de şöyle yanıt veriyor: "Ben irtibat subayıyım. Siz ne yapıyorsunuz?" Serhat Karadeniz de: "Biz de teröristlerle savaşıyoruz." Amerikalı asker kendisini şöyle düzeltmeye yelteniyor: "Siz savaşmıyorsunuz, teröristlerle mücadele ediyorsunuz. Zaten mücadele etmeyin boşuna. Burada Kürdistan kurulacak." Serhat Bey ise yanıt veriyor: "Biz müsade etmeden, burada Kürdistan kurulamaz." Amerikalı asker son derece düşündürücü bir yanıt veriyor: "O zaman Kürtlerle değil, Amerika'yla savaşırsınız."

İletişim kanallarının savunma politikamızdaki öneminin ne kadar hayati olduğunu anlamayanlar varsa anlatalım. Türk Telekom. Vodafone, Avea... Tanrıya şükür Turkcell var - yabancı ortakları olmasına rağmen. Bu işin telekomünikasyon tarafı. Bir de internette herkesin girip bakabileceği Genel Kurmay Başkanlığı sitesinde yayınlanan savaş koordinatları (Vedat Yerener'in Yeniçağ Gazetesi'nde Ekim ayında yazdığı köşede beyan edildi)!!! Ya havle vela kuvvet! Demiycem ama... Bunun bilinçli olarak yapıldığına dair bir komplo teorisi ürettik ailecek. Hükümete karşı, hükümete rağmen. Ülkemiz üzerinde oyunlar oynayan güçlere karşı, güçlere rağmen. Genel Kurmay Başkanlığı, yıllardır uyutulan Türk haklını yeniden ayaklandırmak için Amerika'nın dünya üzerinde uyguladığı stratejik yöntemden faydalanıyor: Psikolojik Savaş.

Türk Ordusu'nun dünyadaki itibarının ne kadar yüksek olduğunu tartışmak yersiz. Bir dünya markası - Orta Asya'dan günümüze kadar süren bir marka hikayesi var ki böyle bir marka hikayesine sahip kaç "ticari marka" var? Ben cevap vereyim: YOK! Bir dünya markası olarak kendine yakışır şekilde ve günümüz koşullarına uygun şekilde savaştığı açık. Şehit sayılarımız neden bu dönemde artıyor? Neden yıllardır iç savaşa mahal verecek ayrımcılık hareketleri hararetleniyor? Neden yerel yönetim gibi bir sistemi hayata geçirmeye çalışarak Türk devletinin bölünmez bütünlüğü ilkesine ters düşecek bir planı hayata geçirmeyi hedefleyen bir hükümetin, kör gözümüze parmak bastığı hareketler karşısında sadece internetten muhtıra vermekle yetiniyor? İşte bir dünya markası olmak bu! Şimdi ne diyor bu Deniz? Ne saçmalıyor, demeyin. Neden mi?

Stratejinin tanımına bakacak olursak: Strateji belirli bir "hedefe/amac"a ulaşmak için "uzun vadeli" bir hareket planıdır, genellikle "kazanmak" için.

Geçmişte darbeden geçilmeyen Türkiye Cumhuriyetini ekonomik, sosyolojik ve psikolojik olarak, takılmış plak gibi başladığı yere geri döndürecek çözümlerden uzak durmakta fayda olduğu öğrenilmiş. Halkın kan uykusundan uyanması için Genel Kurmay Başkanlığı stratejisinin ne olduğu açık değil mi? Uluslararası güçlerden, hükümetten beslenen büyük(!) medya kuruluşlarının sessizliğine rağmen; yılmadan mücadele edildiği o kadar açık ki! Cumhuriyet mitinglerinde milyonların sokaklara dökülmesinin arkasında hangi güç var? CHP diyenleri gerçekten komik buluyorum. Çünkü o da siyasi kuklalardan bir tanesi. Ona yazılmış rol, yalnızca laf ebeliği muhalefeti. MHP ise, DTP'li milletvekilleriyle tokalaşacak kadar milliyetçi(!) olup, meclisten çıkan yasalara sessiz sedasız destek veren bir oyuncu. Türkiye topraklarında tiyatro oynayan yalnızca yabancı güçlerin kuklaları değil tabiki. Ona karşı daha akılcı ve uzun vadede avantaj sağlayacak güçlü bir stratejiye sahip olan Genel Kurmay Başkanlığı var.

Tespit:
Türkiye, aslında, gerek jeopolitik gerekse diğer ekonomik potansiyellerinden dolayı hali hazırdaki dünya güçlerini tehdit edecek dinamiklere sahiptir. Türkiye, gerçekte küresel güç olmaya çok yakın bir pozisyonda olduğundan batılılar bundan çok rahatsız olmaktadır. Bu rahatsızlıkları sonucu, Türkiye'nin önünü kesecek, Türkiye'yi geriletecek bir takım stratejiler ve taktikler geliştirmektedir. Bu strateji ve taktiklerini de 1945'ten beri uygulamaktadır.

Hedefi:
Türkiye'nin bütünlüğünü daha güçlü kalkanlarla koruyarak, Türkiye'yi dünyanın süper gücü haline getirmek.

Amacı:
Bu hedef doğrultusunda Türk insanını metaryalist değerlerinden arındırmak ve maneviyatını yüreklendirmek.

Uzun vadeli hareket planınından bir örnek:
(Bu bölüm, kurumların 1 yıllık, 3 yıllık, 5-10 yıllık planları kadar kısa vadeli düşünülmesin. Ticari hayatın uzun vadesi ile ülkelerin uzun vadeleri birbirine benzetilemez. Buradaki koşulların değişim hızları, ticari hayata göre oldukça yavaştır.)
Terörle mücadelede bilinçli olarak atılan başarılı/başarısız adımlar: Saddam yönetiminden kaçan insanlara ülkemiz kapılarını sonuna kadar açarak dünyada itibar kazanmaya çalışan ve içimizde teröristlerin barınmasına bilmeden(!) de olsa mahal veren merhum Turgut Özal'ın attığı bu bizi zayıflatacak adımı, şu anda avantajımıza dönüştürmek için ABD güdümlü PKK saldırılarının sonucunda şehitler veriliyor. Ne için?
Ordu, PKK yuvalarını bilmiyor mu? Savaşma sanatının en alasını bilmiyor mu? Becerisi, tecrübesi, itibarı, başarıları yok mu? Elbette var. Üzerinde düşünmenizi istiyorum.

Kazanmak:
Bu dış güçleri ancak ve ancak halk bitirir, halk mücadeleyi kazanır. Halkın inancı olmadan, motivasyonu olmadan kazanmak mümkün değildir. Halkın bu olaylar karşısında, ülkenin menfaati için Türkiye Cuhmuriyeti olgusunun yanında olması gerekiyor ve tabi ki bu olguyu yaşatmaya çalışan kurumların. Halkın büyük çoğunluğunun iç ve dış güçlere "bağımlı" olanların yanında olduğu aşikardır. Seçim sonuçları bunu açık ara farkla gösterdi.

Eylem olmadan hiçbir düşünce, ideoloji işe yaramaz. Laf salatalığı yapmanın ötesinde, icraat bekliyor Genel Kurmay Başkanlığı. Özgürlük ve cesaret anlamında yıllardır bastırılmış halkımızı ayaklandıracak motivlere ihtiyacımız var. Kan uykusundan uyanmaya ihtiyacımız var. Bağımlı insan, özgür değildir. Hükümetin ve tiyatrodaki diğer rol arkadaşlarının iç ve dış güçlerle "bağ"ı varsa hareket edemez, eylem yapamaz. Ayinesi iştir kişinin, lafına bakılmaz. Hoş, ortada laf da yok! Olmaması için iletişim kanalları - medyanın büyük bir çoğunluğu - da "bağ"lı. "Bağ"ları koparmak için, bilinçli anlamda yıllardır çalışılıyor. Hükümete rağmen, hükümete karşı... ama kimi zaman ses çıkarmadan, kimi zaman aba altından sopa göstererek. Stratejiyi plana geçirmek, planı uygulamak sabır işidir. Analitik zeka işidir. 4 boyutlu düşünülmesi gereken bir iştir (Bakın 3 boyut da değil! İşin içine "zaman" boyutunu da katıyorum - aslında burada biz stratejistlerin de kendine ders çıkarması ve işimizi icraa ederken, iki boyutlu düzlemden çıkmamız gerektiğini de hatırlamakta fayda var). Kazanmamız gereken zafer, "bağımsızlıktır". Bağımsızlık, dünyada bize liderliği getirecektir. Çünkü Türkiye, sihirli bir ülkedir. (David Ogilvy'nin dediği gibi; "sihir ürünün kendisindedir".) Sihir, rakipler tarafından korkulması gereken bir değerdir. Korkan saldırır - ama fiziksel, ama psikolojik. Sihirli olanın, kendini, küresel güç haline getirmesini izlemeye devam edin. Hükümetin ve Genel Kurmay Başkanlığı'nın, Medyanın iletişim ve stratejilerine dikkat ederek...

Özet:

GENÇLİĞE HİTABE
Ey Türk gençliği ! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk Cumhuriyeti'ni, ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir. 
Mevcudiyetinin ve istikbalinin yegâne temeli budur. Bu temel, senin en kıymetli hazinendir. İstikbalde dahi, seni bu hazineden mahrum etmek isteyecek "dahilî ve harici bedhahlar"ın olacaktır. Bir gün, istiklâl ve Cumhuriyet'i müdafaa mecburiyetine düşersen, vazifeye atılmak için, içinde bulunacağın vaziyetin imkân ve şerâitini düşünmeyeceksin! Bu imkân ve şerâit, çok namüsait bir mahiyette tezahür edebilir. İstiklâl ve Cumhuriyetine kastedecek düşmanlar, bütün dünyada emsali görülmemiş bir galibiyetin mümessili olabilirler. Cebren ve hile ile aziz vatanın bütün kaleleri zaptedilmiş, bütün tersanelerine girilmiş, bütün orduları dağıtılmış ve memleketin her köşesi bilfiil işgal edilmiş olabilir. Bütün bu şerâitten daha elîm ve daha vahim olmak üzere, memleketin dahilinde, iktidara sahip olanlar gaflet ve dalâlet ve hattâ hıyanet içinde bulunabilirler. Hattâ bu iktidar sahipleri, şahsî menfaatlerini, müstevlîlerin siyasi emelleriyle tevhid edebilirler. Millet, fakr ü zaruret içinde harap ve bîtap düşmüş olabilir. 
Ey Türk istikbalinin evlâdı! İşte, bu ahval ve şerâit içinde dahi vazifen, Türk istiklâl ve Cumhuriyetini kurtarmaktır! Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur!

Gazi Mustafa Kemâl ATATÜRK 20 Ekim 1927

Reklamla Dalga Geçerek Reklam Yapmak(!)

2007-10-07T23:50:00.000+03:00

Marketingist fuarı biteli bir hayli oldu. Genelde katıldığım seminer notlarını ya rapor ya da sunum haline getirir, saklarım. Katıldığım seminerin bir tanesinde, MTV'nin en sevdiğim programlarından biri olan Pimp My Ride'nin Burger King versiyonunu görünce bir hayli ilgimi çekmişti. (Yukarıdaki resmin üzerine tıklanırsa, o seminerden aldığım notlar daha net okunabilir.)

Özellikle FMCG kategorisinde markalaşmak için pazarlamanın kutsal P'lerinden yararlanırken, Promotion başlığı bu işin en önemli ve son durağını temsil eder. Promotion başlığı altında da pek tabiki o severek, bazen de nefret ederek izlediğimiz reklamlar var. Ayşe Teyze'nin bitmek tükenmek bilmez "Caaarttt! Kabakaat" reklamlarındaki zorlama yaratıcılık çabalarından gına da geldiği olmuştur size de, eminim. Allah muhafaza; Ayşe Teyze'ye bir şey olsa, ACE'nin hali ne olacak, merak etmiyor değilim. Bir de "Kirlenmek Güzeldir" sloganıyla kalbimizi fetheden OMO reklamları var. Dünyada pek çok kişinin kalbini fethettiği aşikar.

(Önemli Not: Bu iki örneği verirken yapılan reklam yatırımlarının satışlara nasıl yansıdığından bağımsız olarak; sadece reklamları beğenip-beğenmeme kriterlerini esas aldığımı belirtmek isterim.)

Ticari kaygılarla yaklaşan markaların, tüketicilere seslenme çabalarındaki azim takdir-e şayan! Ancak bazen mesleğimi yaparken, kendi içinde bu ikilemleri yaşayan markaların samimiyetsizlik içindeki samimiyetlerini görünce mesleğimden soğuyuveriyorum. Yeni mecralar her zaman ilgimi çekmiştir. Ancak ticari mesajların her tarafımızı arı gibi sarması hatta bedenimize dahi kazınması beni düşündürmüyor değil.

Markalaşmak adına iletişim faaliyetlerini zenginleştirelim derken, biraz abartmıyor muyuz?

Bireysel Satış Becerileri Eğitimi

2007-10-04T12:02:00.001+03:00

Referans Noktası'nın eğitimlerindeki ikinci durağı "Bireysel Satış Becerileri". Uzmanlık alanımın dışında olan ama oldukça merak ettiğim bir konu. Satışta muhteşem neticeler elde etmek isteyenlerin, bu eğitimi kaçırmaması gerektiğini düşünüyorum.

6 Ekim 2007 Cumartesi günü saat 10:00-17:00 arası Dedeman Oteli'nde görüşmek üzere.

Ayrıntılı bilgi için;
Aylin Evitan
0212 212 84 00

Türkiye'de Rekabet, Rakipleri Öldürmektir

2007-10-03T21:27:00.000+03:00

Rekabet kelimesi, biz pazarlama ve pazarlama iletişimi uzmanlarının sıkça kullandığı bir sözcük. Ancak, hayat memat meselesi de değil! Çünkü rekabeti önlemek için odaklandığımız tek muhatap rakip değil. Bizler kurumun değerleri, varlıkları, güçlü yanları, zayıf yanları, onu pazarda bekleyen fırsatları ve tehditleri tabi ki rakipleri de ekleyerek değerlendirir ve öne çıkmalarını, katma değer yaratmalarını, satışlarını arttırmalarını sağlayacak stratejiler geliştirir ve bu stratejilerin yol haritasını çıkarırız. Cümle çok uzun ve korkutucu gibi görünebilir. Ancak tek cümleyle ancak bu kadar iyi özetlenebilir diye düşünüyorum.

Amma velakin! Kurumlar bizlerin analitik bakış açısına alışkın mı ya da bu bakış açısını benimsemiş mi? Ben olsam %80 kafadan "HAYIR!" cevabını yapıştırırdım. Neden mi? Çünkü rekabet ülkemizde malesef "rakip odaklı". Rakip odaklı ne demek? Çok basit. Rakibin hareketlerini takip etmek, onları refererans almak, o hareketlerini kısıtlayacak bir takım tatkitsel çözümler üretmek. Rakip denilen kurumları/markaları ekarte etmeye yararayacak toplam çabalar bütünü... Bu anlayışta da herşey mübah!

Buna en iyi örnek günümüzdeki hükümetin rekabet stratejisidir. "Güç elime geçti. Her yol mübah. Rekabet olmamalı. Benim dışımda kimse konuşmamalı, fikir üretmemeli, icraatta bulunmamalı; benim önüme geçmemeli, beni zora sokmamalı. Ben ne dersem o olmalı!" Bu "ego-centric" yaklaşımın nelere mal olduğunu açıklamakla vakit kaybetmeden, hemen özel sektördeki etkilerinden bahsetmek istiyorum.

Hükümet, farkındaysanız, halk tabakasıyla paralel sevide olan, halkın dilinden konuşan, bu anlamda "ılımlı islam"la alakası olmasa bile, bu hitap ve yaklaşımdan dolayı yakın bulunan bir parti. Halkın dilinden konuşmak, hitap falan... bunlar empati denen en ulvi iletişim becerisi elbette. Ancak kendilerinin empati kurmak için çok çaba harcamadığı aşikar. İçlerinden geliyor. Lakin, onların dillerinden konuşması, onlarla yakınlık kurması, hayat mücadelelerinde o halk denen kesime yarıyor mu? Yaramadığı aşikar. Ekonomide halkımız gittikçe fakirleşiyor, esnaflar birbir kapatılıyor, açlık sınırı 1.000 küsür YTL'lerle tanımlanıyor, haksız kazanç elde edenlerin ve dolandırıcıların sayıları artıyor. Şimdi ben ne yapayım, benim dilimden konuşan ama bana faydası dokunmayan adamları? Bunu Türk halkına sormak lazım. Allah yukarıdan bakıp, kendi tayin ettiğimiz sonumuzun ne olacağını merakla bekliyordur, sanırım. (Bu arada yazmayayım dedim ama bir paragraflık açıklamayı araya sıkıştırmadan da edemedim.)

Türkiye'deki kurumların rekabet stratejileri de hükümetten farksız. Ancak monopol pazarda oynayan oyuncu sayısı ya da monopol olma şansı bir hayli az. Herkese RUYAN (elektronik sigara) gibi ürünü icad edip, onun patentini almak nasip olmaz. (www.ruyan.com.tr) Çoğu pazar da, oligopol olamayacak kadar çetin şartlara sahip. Öyleyse bu zorlu koşullarla incik-cıncık uğraşmaya üşenen ya da bunlarla detaylı uğraşmaya vizyonu yetmeyen Türk insanımızın, rekabetteki tek odağı rakip(ler).
- Rakip fiyatını %10 mu düşürdü? Ben %15 düşürüyorum.
- Rakip reklam kampanyası mı yapmaya başladı? Ben de başlıyorum.
- Rakip Colormatik deterjan mı çıkarmaya başladı? Ben de çıkarıyorum.
- Rakip indirim sezonuna erken mi girdi? Ben de giriyorum.
- ....
Sebat etmek, kendimizi geliştirmek, vizyonumuzu genişletmek, feyz almak, özgün yatırım yapmak sıfır!

Örnekleri basit düzeyde tutup, geri kalanlarını sizin bilginize, deneyimlerinize ve hayal gücünüze bırakıyorum. Bu pazartesi (1 Ekim 2007) Trabzon'da bir fındık fabrikasına gittim. Rakipleri ve rekabet koşullarını tanımlamalarını istediğimizde bize verdikleri yanıt basit ama bir anlamda da doğruydu: "Ben rakipleri bilmem, kendimi bilirim." Sonra ekledi. "İşimin en iyisi olması için ne gerekiyorsa, onu gözümü kırpmadan gerçekleştiririm. Müşterimiz yeni test cihazı mı istedi? Alırım. Ambalaj teknolojisinde yenilik mi gerçekleşti? Hemen uygularım. Fabrikamın hijyeni için zemini daha iyi temizleyen bir alet mi çıktı? Hemen alırım." Rakipleri saf dışı bırakmak anlamında eksik bir düşünce ancak, yukarıda sıraladığım gibi işini icraata döken kurumlardan çok daha iyi.

Peki bunun neticesinde zarar ne oluyor? Bu zararın neresinden, ne zaman dönülür ve kar ederiz?

Zarar şu: Kurumların beti-bereketi olan kar oranları azalıyor. Kar oranları azalan kurumlar, kalite kaygısından uzaklaşıyor. Pazara daha yeni ve daha fazla çeşitte mal sürüyor, tüketim alışkanlıklarını kalite zihniyetinden "çok"a doğru kaydırıyor. Kurumlar tarafından pompalanan tüketim çılgınlığının sonu israf, kirlilik, yozlaşma ve manevi değerlerin çöküşü. Birbirini desteklemesi, kollaması gereken kurumlar, birbirlerini ve aynı zamanda kendilerini baltalıyor. Yetmiyormuş gibi insanları da baltalıyor. "Bu dünyanın çivisi çıkmış" lafını son zamanlarda ne kadar çok kullanıyoruz, farkında mısınız? Bu lafın dilimize düşme frekansı arttı. Allah yukarıdan bizi izlemeye devam ediyor...

Peki bu zarardan nasıl doğruluruz? Rakiplerle işbirliği, sözbirliği yaparak. Birbirimizi, sektörümüzü destekleyerek, birlikte hareket ederek. Birleşik Devletlerdeki süt endüstrisinin birleşmesiyle yapılan "GOT MILK?" kampanyasının bırakın Birleşik Devletleri, tüm dünyayı nasıl etkilediğini hatırladığınıza eminim. Süt bıyıklı ünlülerin kullanıldığı kampanya sonrası süt satışlarında ciddi anlamda artış gözlemlenmişti. Peki bu kime yaradı? Süt ürünleri pazarında rekabet eden tüm oyunculara, zararlı içereklerle midelerini delmektense süt içmeye yönlenen tüketicilere, sektörün kendisine, bu sektörden doğrudan ya da dolaylı ekmek yiyen insanlara, kurumlara... Kıssadan hisse: Bir elin nesi var, çok elin çok sesi var!

Biz birbirimizin arkasından kuyu kazma işlemlerine devam edelim. Dairenin bir yerinde de arkamızdan kuyuyu kazan elbet bir rakip buluruz.

Allah'ın gözüne girmek için klişeleşmiş çabalar sarfetmenin yerine, bu anlamda birbirimizi destekleyelim. Dünyayı, dünyada yaşayan bitki ve hayvanları, cansız varlıkları ve her şeyden önemlisi kendini tüketen insanları kurtarmaya bakalım.

Kurtuluşumuz katil olmakla değil, birlik olmakla mümkün olacak.

Bu arada Serdar Akinan'ın Akşam gazetesinde Kanaltürk ve Tuncay Özkan'la ilgili yaptığı az, öz ve yerinde yorumlarının sonuna şu cümleyi eklemiş.
"Türkiye şeriata değil ama faşizme gidiyor."

Hem devlet yönetimi anlamında ve bence hem de özel sektörde.

Ah Sunumlar, Vah Sunumlar

2007-09-20T12:41:00.000+03:00

Sunumlar konusunda hep takıntılı olmuşumdur. Yani her seferinde daha iyisini, daha anlaşılır ve dikkat çekici olanını yapmaya gayret etmişimdir. Nitekim zaman içinde yaptıklarıma baktıkça, bir sonrakinin bir öncesinden daha iyi olduğunu gözlemliyorum.

Pazarlama ve pazarlama iletişimi sektörü, kurumların/markaların, var olan değerlerinden yola çıkarak, dışa dönük yüzlerini planlayan, oluşturan ve bunları yayınlatanlardır aslında temel olarak. İşimiz, algıları istenilen doğrultuda yönlendirmektir, kısaca. Peki sektör olarak ne durumdayız? Başka kurumların dışa dönük yüzlerini planlayan "uzmanlar" olarak, kendi dışa dönük yüzümüzü planlayabiliyor muyuz? Başarılı örnekler elbette mevcut. Ancak, çoğu ajansın bu konuda yeteri kadar özveri göstermediğine şahit oluyorum. Powerpoint hayat kurtaran ama ara-yüz yaratma anlamında biraz kısır kalmış bir program. Flash'la yapmaya kalksak, ajans içinde maaşlı bir eleman daha barındırmak gerekecek. Peki ya diğer alternatifler? Örneğin Apple'ın Powerpoint'i olan Keynote, size pek çok seçenek sunuyor. Örneğin öğeler, daha canlı gözüküyor, öğlerin saydamlık ve gölgelendirme ayarları istenildiği şekilde düzenlenebiliyor. Tipografik olarak da pek çok şeçenek, Apple olduğundan dolayı, standart olarak kullanılıyor. Lakin bunlar dışa dönük yüzü planlama adına nacizane bir öneri. Peki ya içerik?

İçeriklere baktığımda, ekrana yansıyan görüntüde koca koca cümleler demedi görüyorum. Bu cümleler sunumdaki baskın rolün sunumun kendisinde olduğunu gösteriyor. Ancak sunumun kahramanı tabi ki bu sunumu yapan kişi olmalı, öyle değil mi? Ülkemizde ve dünyanın pek çok yerinde bu sorunun yaşandığı aşikar. Peki doğrusunu biliyorsak, neden hep bu devran böyle gidiyor? Çünkü sunumu hazırlayan sunucu, sunumu üzerinde yeterince çalışmıyor. Nedense, bir sunum 3 saat içinde bitiriliveriyor. Halbuki ben kendime baktığımda, bir sunumu hazırlamak aşağı yukarı 2 günümü alıyor. Etkin bir zaman yönetimi gibi görülmeyebilir, ancak sunumların etki yaratmak anlamında başarılı olduğunu söyleyebilirim. Kahraman benim, sunumun kendisi sadece "görsel" bir destek.

Her söylenilecek lafın sunuma yazılması, pek hoş görülmüyor. O halde bu durumdan nasıl çıkılabilir? Mesela, kendimden örnek vereyim: Benim yöntemim öncelikle konu hakkında bir rapor hazırlamak. Bu rapordaki cümleler sanılmasınki son derece sıkıcı ve okunması zor. Aksine, konuşma dilinde ve görsellerle desteklenmiş durumda.

Aşağıda en son yapmış olduğum çalışmanın - stratejik planlama eğitimi - içinden bir kaç sayfa örnek bulunmakta. Bunlar incelenebilir.

Neler konuşacağımı, hem sözel hem de görsel bir şekilde planladıktan sonra sunumun kendisini bu şekilde planlamak bir hayli kolay oluyor. Aşağıda, yukarıdaki rapordan yola çıkarak hazırladığım sunumdan bir kaç sayfa örnek bulunmakta.

Az kelime, tek görsel, özlü sözler - kimi zaman benim yazdığım kimi zaman alıntı yaptığım - karşınızdakileri ikna etmek, inandırmak, etkilemek ve akıllarında kalıcı olmak için çok daha kestirme yollar.

www.presentationzen.com adlı siteden oldukça yararlandığımı söyleyebilirim. Özellikle Bill Gates ve Steve Jobs sunumlarının karşılaştırmalarını tavsiye ederim. Sizlere oldukça ilham vereceklerdir.

Son söz; tabi sunumu cici hazırlamakla iş bitmiyor. Dış görünüşü güzel ama içi anlamsız/alakasız/zayıfsa sunumuzda bir işe yaramayacaktır. Sunumların iç niteliği ile ilgili önümüzdeki günlerde bir başka blog yazısı hazırlamayı düşünüyorum.

"Colin McRae is an immortal legend, and he will always be."

2007-09-16T22:21:00.000+03:00

"When we first hear about his dead (we were watching the F1 racing on the tv), we couldn't believe that he was Mr. McRae, his 5 year old beloved son and his family friends. My father also raced in Turkey from 1975 to 2001, as a proffesional. He was the great inspritaion not just for our family but also to the whole world.

What a great talent, what a great man... We are so sorry.

He is an immortal legend, and he will always be."

www.colinmcrae.com sitesine bildirdiğim taziye mesajım.

Türkçe meali:
"Öldüğünü ilk duyduğumuzda (o sırada F1 yarışını televizyondan izliyorduk), onun, çok sevilen 5 yaşındaki oğlu ve iki aile dostunun öldüğüne inanamadık. Babam da 1975-2001 yılları arasında profesyonel olarak yarıştı. O, sadece ailemiz için değil tüm dünya için muhteşem bir ilham kaynağıydı.

Bu ne yetenek, bu ne muhteşem adam... Çok üzgünüz.

O ölümsüz bir efsane, ve daima öyle olacak."

Sen onca yıl bilmem kaç metre uçurumların yanından, 2 tekerlek havada yan yan git, sonra helikopter'de oğlun ve 2 aile dostunla - ki bir tanesi de 6 yaşında - öl! Ya yapma Allah aşkına Allahım ya. Bu nasıl bir dünya?

Hayalim Gerçek Oluyor: Profesyonel olarak ilk sektörel eğitimimi veriyorum

2007-09-15T23:12:00.000+03:00

Murat Şaylan'ın vereceği eğitimin 1 saatini bana emanet etme teklifi, büyük bir lütuf oldu benim için; hayalim gerçek oldu. Profesyonel olarak ilk sektörel eğitimimi 29 Eylül, 2007 günü Dedeman Oteli'nde veriyorum. "Marka İsmi Nasıl Yaratılır?" isimli bu eğitimdeki konu başlığım bu hafta içinde belli olacak. Beni tanıyan, tanımayan herkesi bekliyorum.

Sizin için faydalı olacak. Yalan söylüyorsam, uzun sarı saçlarım tavana dikilsin yemin billah :)

Ayrıntılı bilgi için:

Aylin EVİTAN
aylinevitan@referansnoktasi.com

REFERANS NOKTASI
www.referansnoktasi.com
info@referansnoktasi.com
0212 212 84 00
Büyükdere cd. Altan Erbulak sk.
Birlik apt. No:7 Kat:1 D:6 Gayrettepe/İST.

Bir Medya Esiri: Kültür

2007-09-13T15:58:00.000+03:00

"Whoever controls the media, the images, controls the culture" Amerikalı şair Allen Ginsberg, "uyutulan insan"lar projesinin mimari olduğu ülkenin topraklarından yazıyor. "Medya ve görselleri kim kontrol ediyorsa, kültürü de o kontrol eder." Medyanın tekelleşmediği yer vardır dünya üzerinde muhakkak - yani umuyorum! Uzmanlık alanım değil, ahkam kesmeyeceğim. Ancak ülkemizin son yıllardaki vaziyeti hakkında gayet güzide bir tespit.

Medyayı tekelleştirmek gibi bir egoya sahip olmanın kime ne yararı olabilir, gibi komik bir cümle sarfetmeyeceğim. Buradaki egonun güdüsü çok açık: insanların algılarını, değerlerini, geleneklerini, düşüncelerini, kültürünü yönetmek. Bu egosu tarafından yönlendirilenlere ne gibi bir faydası var? İstedikleri gibi at oynatabilecekleri topraklar... Lafım medya patronlarına değil; bu patronlarla işbirliği yapan güçlere elbette. Bu şartların oluşmasını emreden iç ve dış güçlere...

Dubai'de yaşayan mimar arkadaşım Can'la bugün sohbet ettik. Hayırlı ramazanlar diledik birbirimize. Meğersem Dubai'de (bilmeyenler için; Şeriat'la yönetiliyor) ramazan boyunca restoranlar, eğlence yerleri açılmazmış. İftar açacak kişiler, dışarıdan yemek isterlerse, bulundukları yere sipariş gelirmiş. Dünyanın vizyon şehri olan Dubai, İslami şartlara uygun yaşatıyor orada yaşayan yabancılara bile. Neden mi? Çünkü ramazanda gösteriş yapılmaz. Şaşalı iftar sofraları kurulmaz. Millete dışarılarda nispet yapılmaz. İhtiyacı olan insanlara kumanya (ramazanlık yiyecek paketi) dağıtılır. Sofrada bir lokma ekmek varsa, diğer insanlarla mütevazi biçimde paylaşılır. Peki İslamiyet'in başına "ılımlı" sıfatını ekleyen ve medyada bunu sürekli bizlere empoze edenlerin ramazanı nasıl geçti ya da geçecek derseniz?
- "Kuş sütü mü dediniz Tayyip Bey? Hemen getireyim."

Ramazan ayında şirketlerin, ailelerin iftar yemekleri bitmez. Aslında Türkler, bunu "gelenkselleştirmiştir". (E bir bakıma da iyi olmuştur, insanlar bir araya toplanıyor, sosyal bir ortamı paylaşıyor.) Ramazan, aslında kültürümüzün bu şaşalı şekliyle bir parçası olmuştur.

Ramazan ayımızı bir tarafa bırakacak olursak, ne diyorduk? Hah! Tekelleşen medyanın esiri olan kültür. Kültürümüzün aklı selim kaldığını kim idda edebilir? Aşağıda izleyeceğiniz klip, günümüzde özellikle de gençlerin paylaştığı kültürün medyada pompalanan izdüşümüdür.

Son olarak ülkemizde PKK propagandası yapan gazeteler, gazete bayilerinde satılırken - demokrasi adına(!) - KANALTÜRK televizyon kanalındaki haber bültenlerinin 6 günün üzerinde durduluması ve kanalın kapatılma tehlikesi de yine demokratik(!) bir yaklaşım olsa gerek. Ülkemizde "demokrasi kültürünün" değişmesini isteyenler www.bizkackisiyiz.com adresine girip üye olabilir.

Lifetime Project: "Who is Myself?"

2007-09-12T11:09:00.000+03:00

Senem Burkutoğlu'ndan birkaç yazı önce bahsetmiştim. Bilgi'de Reklamcılık Bölümünde okurken "Creative Thinking(Yaratıcı Düşünce)" dersimizi veren çok sevgili hocamız olur kendileri. Final projesinde bizlere verdiği konu "Who is myself?"di - "Who is me?"den farklı olarak! Aslında bu insanın hayatında "Lifetime(Yaşam boyu) Project" olmalı diye düşünüyorum. Kendi içinizde, sizi siz yapan özellikleri keşfettikçe ve zaman içinde bunların nasıl değiştiğini/geliştiğini gördükçe büyük keyif alıyorsunuz. Yaratıcılık cevherinizi ortaya çıkarmak için elimizdeki malzeme ne, ona bakmak lazım, öyle değil mi? ;)

Benim bu ödevde yapmış olduğum çalışma gayet poetik bir yaklaşımdı. Ancak aşağıda izleyeceğiniz proje bunun tam tersi. Sonuna kadar bekleyin. :)

Benim poetik vakkam ise aşağıda yer alıyor. Sınıfta kimseye çıkıp sunmadığım ve doğrudan Senem Hocaya teslim ettiğim için 20 puanım kafadan gitmişti ama olsun! Bu soruyu doğru cevapladığım için 80 puan haneme yazılmıştı. Dedim ya, aslında bu Lifetime Project olmalı, diye. Bunun ikinci versiyonunu önümüzdeki günlerde yapmayı düşünüyorum. Çünkü şimdilerde Deniz İnce, hiç de poetik konuşmuyor...

deniz ince ne?

yağar üstüne evrenin ferahlığı
çıkar toprak kokusu.
tiksinti kalkar algılardan.
bulaşan için, bir özlem olur.

hazmedenler,
bulaştırırlar ellerini.
çıplak ayaklar
çekincesizce dolaşır.
işte;
çamur, o kadar davetkar...

bir aşktır...
koşulsuz, kuralsız
doğaldır...
katıksız, eksiz.
tamdır...
eksizsiz, gediksiz.

dağıtır iç sesler aşkı;
sevilmez o beste.
jazz gibi, etnik müzik gibi
yürek severse anlamaz
nedendir?
gerçekse karşılıksız, sorusuzdur.
yani sorunsuz.

çamur, hep çamurdur.
tiksineni çok;
gönül gözü kıt.
aşkı ömür;
mahşeri yok.

ruh, beden, yürek...
‘bir’ olur.
atar başkalarında hep.
“yek pare kifayetsizlik”
der, ‘bir’
isyan vurur.

ala boyanır yüzü,
saçları süner,
ölüdeniz'e karışır.
gömülür kendine.
girdap olmaz,
fırtına değmez başka gözlere.
al görülür,
mavi boğulmaz.

anayasa yazmaz başkalarına.
yazar, ölüdeniz’in üzerine
koşul kılmaz sevgisini.

okuyan, aşkı okur.
dizeler kabartı;
dokununca kaybolur.
makbulüdür evrenin,
helal edeni azdır.

Hadi Gel Tanrıcılık Oynayalım

2007-09-11T17:49:00.000+03:00

"I think that I am better than the people who are trying to reform me." Johann Wolfgang von Goethe

İnsanların birbirini değiştirme, şekillendirme çabasının yersizliği tartışılmaz. Biz reklamcılar, pazarlama iletişimcileri farklı bir şey mi yapıyoruz? Kesinlikle evet! Mesleğimizdeki en kritik nokta da bu: Biz hiç bir kurumu/markayı değiştirmeyiz, onu olduğundan farklı formlara getirmeye çalışmayız. Biz o kurum/markada var olan değerleri, faydaları, öne çıkan özellikleri insanların rahat algılayacağı şekilde ortaya çıkarırız. Bu çabamızın adı da yaratıcılıktır. Bizler baştan bir şeyler yaratan insanlar değiliz. Bizler olsa olsa tanrıcılık oynayan varlıklarız. Siz ne dersiniz?

Yaratıcılık, Eğitim Sistemiyle Nasıl Öldürüldü?

2007-09-11T12:20:00.000+03:00

Tony Buzan dünyada "mindmapping" kavramını yaratan, yaratıcılık ve öğrenme süreciyle ilgili dünyada konferanslar veren müthiş bir insan. Aşağıda izleyeceğiniz videoda, yaratıcılık potansiyelinin eğitim sistemiyle nasıl köreltildiğine dair çarpıcı bir sunum var. İzlemenizi tavsiye ederim.

Bu sunumda benim dikkatimi çeken iki tane önemli teşhis var.
Birincisi, Utah Üniversitesinin eğtim ve yaş durumunu baz alarak belirlediği yaratıcılık performansı. Sonuçları gerçekten de düşündürücü:
- Okul öncesi çocukların yaratıcılık performansı %95 - %99
- İlkokuldaki çoçukların yaratıcılık performansı %70 - %75
- Lisedeki gençlerin yaratıcılık performansı %40 - %50
- Üniversite mezunlarının yaratıcılık performansı %20 - %25
- Yetişkinlerin yaratıcılık performansı %10'un altı.
İkincisi ise, eğitim sisteminin neden yaratıcılığı öldürdüğüne dair yapmış olduğu net teşhis.
"They teach what to learn not how to learn" Türkçe meali: Bizlere ne öğrenmemiz gerektiğini öğretiyorlar, nasıl öğrenmemiz gerektiğini öğretmiyorlar.

Bilgi Üniversitesi'nde okurken "Creative Thinking(Yaratıcı Düşünce)" adlı dersi sevgili Senem Burkutoğlu hocamdan aldığımda, hayatımın değişeceğini hiç düşünmüyordum. Etrafta bulunan çiçeklere - bilgilere - aç kurtlar gibi saldıran bir arı olmanın işe yaramadığını o derste anlamıştım. Eğer zihnimiz boş değilse yani Zen'in temelini oluşturan "hiçlik mertebesi"ne erişemiyorsa, yaratıcı olmamız, fikir üretmemiz, yaratmamız mümkün değil. Eğer içimizdeki ses sürekli konuşuyorsa - ki bu dersimizde voice of judgement olarak tanımlanmıştı - zihnimiz enformasyon ve havada asılı kalan düşünceler çöplüğünden ibaret oluyor. Yaratıcılığın temeli, Tony Buzan'ın keşfetmiş olduğu müthiş gerçeğin bir adım gerisinde duran, zihnimizi kirlilikten arındırmak. Ondan sonra bir insan ideal olarak nasıl öğrendiğini keşfedebilir. Tabi günümüzde yalnızca keşif var, bunu öğreten öğretmen sayısı, Senem Hoca gibi insanlar, oldukça az.

Örneğin ben okuyarak değil, dinleyerek öğrendiğimi keşfettim. Biri bana, herhangi bir konuyu anlatıyorsa zihnimde daha kalıcı olduğunu öğrendim. Bu da müziğe olan yeteneğimden ileri geliyor olsa gerek. İşitme duyumun hassaslığı, öğrenme şeklimin "ses"e daha yatkın olduğunu gösteriyor. Bunu 24 yaşında keşfetmiş olduğum için kendimi şanslı görüyorum. Serdar Erener, Fatoş Karahasan'ın SKY Türk'te hazırladığı programa konuk olduğunda da insanın önce "ses"i algıladığından bahsetmişti. Halbuki çoğu kişi görselliğin mesleğimizdeki yaratıcık icraatlarında ön planda olduğunu söyler. Nitekim doğrudur ama Alametifarika'nın neden televizyon reklamcığında başarılı olduğuna bir bakın. Türk insanının nabzını iyi ölçen bir ajans olmasının ötesinde, Türk insanının algılarını da iyi yönlendiriyorlar olması, kanımca. "Turkcell'le bağlan hayata, hayata bağlan Turkcell'le, Bağlan Turkcell'le hayata..." Hangimiz bu basit, sevimli ve bir o kadar da samimi melodiyi zihnimizden çıkarabiliyor? Daha da ötesi hemen aklımıza minik Selocan'ları getiriyor...

Tabi kimileri için ses değil, görsel öğrenim daha ön plana çıkıyor olabilir... Ancak bunun erken yaşlarda keşfedilmesi gerekiyor. Dünyada yaratıcılık, inovasyon ve buna benzer konulara yönelik binlerce kitap yayınlanıyor, binlerce konferans veriliyor ve "öğretilmeye çalışılıyor" olsun; öncelikle insanın kendini keşfetmesi, kendini bilmesi ve buna yönelik kendini geliştirmesi şart. Gelelim Türkiye'ye. Vallahi bilmiyorum ki, bu konuda çalışmalar yapılıyor mu? Yapıldığını da pek zannetmiyorum çünkü ülkemizdeki insanların "uyutulma işlemleri" bayağı bir yıldır devam ediyor.

Sanat ve Toplum İlişkisi

2007-09-10T20:39:00.000+03:00

Bugün nişanlımın annesi ile sanat, sanatçı ve toplum arasındaki ilişkilerden bahsettik. Dedi ki: "Eskiden, ben şu semtte sen bu semtte oturuyorsun diye bir sınıflandırma yoktu. Gaziosmanpaşa'da yaşayan sanatçılar da vardı, Kasımpaşa'da da... Bu insanlar, o semtlerde oturan insanlar için birer rol modeldi. Akıl almak istedikleri zaman bu insanlara giderlerdi. Onlar sanatla kaynaşır, aydınlanırlardı. Şimdi toplumla sanatçılar arasında uçurumlar görüyorum. Sanat, topluma yayılmıyorsa toplum yozlaşmaz yobazlaşmaz mı?"

"Sanat, sanat içindir" savım, bu küçük sohbetle bir anda yıkılıverdi. Ve aklıma üniversite birinci sınıfta hevesle aldığım "Art and Culture (Sanat ve Kültür)" dersinde yaşadığım yabancılaşma geldi. Sanat ve kültür. İç içe olması kaçınılmaz, su götürmez bir gerçek. Nedeni kültür kavramının özünde gizli.
Bir kaynakta şöyle diyor: Kültür, cultum fiilinden gelir; bu da yetiştirmek, korumak ve göz kulak olmak anlamındadır.
Yaşayan Fransızca sözlüğünde ise kültür, fiziki eylemin dışında şu şekilde tanımlanmıştır: Kültürün ikinci tanımı, zekânın kültürü olup insanın zihinsel yeteneklerini, yaşadığı çağın uygarlığı içinde yer alan her şeyle ilgili bilgileri geliştirmek anlamında ele alınmıştır. İnsan, kültür sayesinde gerçekten insanca bir yaşam sürmeyi başarmıştır. Kültür, insanın varolma sorunsalının özgül bir ifadesidir. Kültür, aynı zamanda insanın simgeler yaratma ya da simgelere yanıt verme yeteneğinin bir sonucu şeklinde algılanabilir.

Yani açıkça görülüyor ki, buradaki kilit cümle "yaşadığı çağın uygarlığı içinde yer alan her şeyle ilgili bilgileri geliştirmek". İkinci kilit cümle ise, " insanın simgeler yaratma ya da simgelere yanıt verme yeteneğinin bir sonucu". Peki burada bu simgeleri yaratan kimler? Tabi ki din bilginleri, düşünürler, bilim insanları ve sanatçılar. Bu kişilerin rol model olması, toplum tarafından kabul edilmesi aşikar. Ancak Türkiye'de günümüzde öyle mi? KESİNLİKLE HAYIR!

Sanat ve Kültür dersini aldığımda, beni hayal kırıklığına uğratan en önemli faktör, öğretmenin oldukça akademik bir dille ve sanki öğrencileri bu konuları daha öncesinden biliyormuşçasına üstünkörü anlatış şekliydi. Sonuç; sınıfta dersten direk geçen sayısı 8, bütünlemeye kalan sayısı 50! Sanat ve kültür arasındaki ilişkiye 1 dönem boyu yabancı kalmış 50 kişi! Ben de bu 50 kişinin arasındaydım tabi ki. Peki neden bu örneği veriyorum? Çünkü sanata, gelişmelere, sanatın rol modeli olan sanatçılara yabancılaşmamızın akademik boyutundaki tablosu bu. Ya toplumda yaşayan ve benimle aynı imkana sahip olmayan insanlar? Sanatçıların çoğunun artık Gaziosmanpaşa'da yaşamadığı aşikar. Muhtemelen kendi kominlerinde - Cihangir, Nişantaşı - kendi tipinde insanlarla yaşamaya devam ediyorlar. Muhabbetlerini, bilgilerini, becerilerini kendilerine saklıyorlar. Kendi içlerinde kendilerini tüketiyorlar sosyal toplum bilincinden uzak, kopuk ve umarsız. Aralarında daha paylaşımcı olanları, topluma seslenenleri muhakkak vardır ancak sayılarının az olduğu yönünde bir tahminde bulunsak, çok da yanılmamış oluruz. (Sakın yanlış anlaşılmasın; kendilerine gidip de Gaziosmanpaşa'da oturun demiyorum. Bana deseniz ben de oturmam.)

Ülkemizin ekonomisi yatay büyümesi gerekirken, Rahmetli Sayın Turgut Özal döneminden itirbaren - aslında bunun zemini Rahmetli Adnan Menderes dönemine de dayanmıyor değil - dikey olarak büyümüş ve günümüzde ekonomik sınıflar arasında uçurumlar meydana gelmiştir. Hal böyleyken, sanatla ve sanatçıyla toplumun arasında uçurumların olması gayet doğaldır.

Gelelim bunun pazarlama ve iletişim dünyasıyla arasındaki bağlantısına. Yani çok komplo teorisyeni gibi görünebilirim. Hatta okuyacağınız yorumlardan sonra 'Yuh be' tepkilerini üzerime toplayabilirim. Ancak umrumda olmadığını belirtmek isterim.
Bir önceki yazımda iletişimde samimiyetten, nitelikten, doğruluktan bahsetmiştim. Bunu var olan düzene rağmen ilkelerine bağlı kalarak icra edecek reklamcı/iletişimci sayısının azlığı da, ekonomik kaygılardan dolayı bir hayli az. Bir de işin başka bir yanı daha var: Malesef, bilgi ve kültür donanımını tamamlamamış, gazete dahi okumayan, kırıtarak veya yalakalık yaparak, hatta ileri gidip laubalilikle "tamam abicim, cicim abicim, sen merak etme. hallederiz en güzelinden" laflarıyla bu işi malesef içi boş bir şekilde yapmaya çalışan insanlarla dolu. Aralarında hırslarına yenilen, sıradışı görünüşlere bürünüp asi tavırlar takınıp yaratıcı olacağını zanneden, tepedekilerin maaşlarını hedefleyip şaşalı-zengin ve belirli bir sosyal sınıfa ait olmak için her yolu mübah gören insancıklar... Bunlardan açık açık kimse bahsetmiyor. Görenler görüyor ve görmemezlikten gelmeye, yürü ya kulum demeye devam ediyor.

Bu işin mesuliyeti büyük. Kurumlar bizlere paralarını ve itibarlarını emanet ediyor. Bu mesuliyeti hakkıyla yerine getirebilmek için "hazmetmiş" insanlar olmak lazım. Parayı hazmetmek lazım, kültürü hazmetmek lazım, sahip olunan bilgiyi hazmetmek lazım, aileyi ve aile değerlerini hazmetmek lazım, icra ettiği mesleği hazmetmek lazım, bilenleri ve hatta bilmeyenleri hazmetmek lazım, insanları ve hayatlarını hazmetmek lazım... Yavan, baştan aşağı nicelik kokan insanlarla bu iş yapılmaz. Dolayısıyla, bu insanların sayısı bırakın bu sektörde, bence, dünyada oldukça az.

Pazarlama ve pazarlama iletişimini icraa ederken niceliği öne çıkaran işler uzuuuunca bir süre daha belleklerimizden silinmeyecek. İyilerini gördükçe: "Aaa kim yapmış? Hangi ajanstan çıkmış? Vay be helal olsun!" laflarının sayısı oldukça az olacak.

Kıssadan hisse; sanat ve toplum adasındaki ilişkinin tarihsel süreçte geldiği durum, ekonomi modelinin de etkisiyle pazarlama ve pazarlama iletişimi dünyasına gerek iş, gerekse çalışan niteliklerine de yansımıştır.

Allah sonumuzu hayır eylesin!

"Heaven means to be one with God." Confucius

2007-09-09T21:51:00.000+03:00

"Heaven means to be one with God." demiş Confucius. Yani "Cennet, Tanrıyla bir olmak demektir."

"Bir olmak" yıllardır üzerinde düşündüğüm bir kavram. Bir başka düşünce/canlı/varlık ile bütün olmayı başarabilmek ve buna sahiden kendini inandırabilmek - başkalarının koyduğu kurallar ve güdümlerle değil - kolay söylenen ancak zor gerçekleştirilebilecek bir olgudur. Maneviyat ile sürekli iletişim içinde olan bir insanın, buna bağlı kavramlarla bağımsız - hür iradesiyle - "birliği"; "aynılık" kavramı ile karıştırılmamalıdır. Bu yüzden tasavvufu yanlış yorumluyan bir grup "az düşünür", tanrıyla bir olduğunu söyleyen bir "çok düşünür"ü, büyük günahkar ilan edip ölümle cezalandırmamış mıdır?

"Bir olmak", empati yeteneğinin bir adım ötesi gelir bana hep. Bir başkasının yerine kendini koymanın bir adım ötesi, onunla "bir olmak"tır, öyle değil mi? Nitekim, ticari münasebet içinde - bir alışveriş içinde - bulunan markalar ve insanlar için "bir olmak" oldukça güç olsa gerek. Bunu başarabilen marka(lar) var mı? Çok merak ediyorum. Eğer varsa, çok üzülürüm. Neden mi?

- Ticari kaygıyla yaklaşım söz konusu olunca, "bir olmak" gibi bir kavramın bu kadar "ucuz" olmaması gerekir.
- Bu ticari kaygıyla yaklaşılmasına rağmen, markayla "bir olan" bir insanın, "insanlık" sürecindeki kişisel gelişim çabalarından- ki bunu dillendiriyorsa - şüphe ederim.
- Ticari kaygılar taşıyan herhangi bir marka, tüketicisi ile "bir olma" iddasını iletişim faaliyetlerine yansıtıyorsa; o markanın samimiyetine inanmam.

Markalaşma sürecine başlayan, bu süreci tamamlamaya çalışan veya tamamlamış kurumların, markası için iletişim faaliyetleri üreten bir ajansın mübalağ sanatı yapmasına izin vermemelidir. Samimiyetsizlik, bir markayı kara toprağa gömecek ve cehennem makamına layık gördürecek en tehlikeli etikettir. Bir marka, tüketicisi ile "bir olduğunu" idda ediyorsa; ona "destur" demesini tavsiye edin. Ya da daha da kabalaşıp "höst!" tepkisini vermekten kendinizi alı koymayın. Herkes haddini bilmelidir. Bilinmezse, bir gün bildiriverirler.

Son zamanlarda gözümün ucuyla reklamlara bakıyorum. Markalaşma sürecine başlayan ama bunu nasıl yapması gerektiğini bilmediğini çok belli eden pek çok kurum görüyorum. Nereden mi belli? Yapılan reklamlardan!!! Son derece başarısız, samimiyetsiz, haddinden fazla vaad taşıyan, ürünü konunun tamamen dışına bırakan, anlamsız mesajlar içeren, gençlerin diliyle sesleneyim derken komik duruma düşen marka iletişim rezaletleri dolu. Mecraların, yaratıcılık namına kan ağladığı kesin.

Peki Conficius'tan topladığım bu ballık malzemenin sonucunu neye bağlamak lazım? Tabi ki neticeye. İşin tahlil kısmı yeterince hatice oldu sanırım:
Hasbel kader pazarlama iletişimi sektörüne girip, bu sektörde olur olmaz işler yapmaya kalkışan pek çok kurum/çalışan olduğu aşikar ki, bu işler ortaya çıkıyor. "Markanızı tüketicinizin tutkusu haline getireceğiz" gibi iddalı ve gerçekleştirilmesi zor bir vaadi bir reklam kampanyasıyla yapacağını idda eden, bilgi donanımı son derece zayıf ajansları eğitmek bence Türkiye için ikinci aşamadır. Birinci aşamada kaliteli, samimi, dürüst ve niteliği yüksek işler satın alacak kurumları eğitmek lüzumludur. Bu konu üzerinde çalışırsak, yaratıcı işleri satın almayan reklamverenleri şikayet eden reklamcılar güruhunun bu boyun eğmeleri sonucu niceliği bol, niteliği az işleri de tarihe karışır.

Kıssadan hisse; "eğitim şart!"

Not: Gözümüz sadece sektör kitaplarında/kaynaklarında değil felsefede, tarihte, sanatta, dinlerde, psikolojide, sosyolojide, siyasette, ekonomide, bilimde vb. konularda da olsun. Bunlar üzerinde beyin jimlastiği yaptıkça; işinize, karşınızdaki insanlara ve hatta kendinize bakış açınızın değiştiğini göreceksiniz. (Cümle çok ahkam-vari oldu. Kusurum olursa, affola.)

Her Çiçekten Bal Almak da Ne Ola ki?

2007-09-07T18:56:00.000+03:00

Yaklaşık 5 yıldır blog yazma konusunda yüreklendirilmeyi bekliyordum. Murat Şaylan; teşekkür ederim. :)

- İyi de Deniz; 5 yılda bir sürü blog türedi. Treni kaçırdığını düşünmüyor musun?"
- E vallahi, dünyada - belki de evrende demek lazım - bir sürü çiçek var. Pazarlama çatısı altında çalışan bizler, bu çiçeklerden "sürekli" ve "düzenli" olarak faydalanmak zorundayız. Kuralların söylenedurduğu ama asla kurallı hareket edilmemesi gereken bu sektörde, her zaman yazılacak, çizilecek, ilham alınacak, feyz alınacak, öğrenilecek malzeme mevcut. Ben bunlara çiçek diyorum. Kendimi de bal yapan arı - yani bu çiçek gibi bilgileri kurumların/markaların faydasına olacak şekilde kullanan kişi - olarak tanımlıyorum.

Bilgiye sahip olmanın tek başına işe yaramadığına, bilgiyi etkin ve etkili kullanabilmenin faydalı olduğuna inanıyorum. Bilgiyi bölmeyi de sevmediğimi söyleyebilirim.
"Ya ben reklamdan anlarım. Adamın mağazasından bana ne!"
"Adamın malı iyi güzel. Ben reklamını yaparım. Malını düzgün dağıtır, dağıtmaz... orası beni ilgilendirmez." zihniyetine mensup olan kişiler beynimde kızarıklıklara neden oluyor. Beynim kaşınıyor!!! Sonrasında ise şalterlerin atması ve bayramlık ağızımın açılması an meselesi... Hal böyleyken, diyorum ki; maymun iştahlı bir arı olarak şu beni iştahlandıran çiçekleri herkesle paylaşayım. (Bu ne bonkörlük!)

Bilimum kara mizah sözlerim ve benzetme sanatlarım bir yana dursun; siz okuyuculara bir nebze faydam olursa, ne mutlu bana.

Neyse ben şimdi çiçek toplamaya gidiyorum. Vızzzzzz...